Gördüklerini, duyduklarını, bunun da ötesinde hislerini, hayallerini herkesin gördüğünden ve duyduğundan farklı bir şekilde, belki sözleriyle değil ama yaptıklarıyla anlatan çeşitli gönül işi yapan, belki de o an içinden geçen en gizli duyguları, hayata bakışını ve gönül gözüyle gördüklerini renklerle, çiçeklerle, desenlerle anlatan demek. Peki kimdir bu nakkaşlar ve neler anlatırlar? İşte size bir nakkaşın hikayesi.
Örnek örgünün arkayüzünde oluşturulur. 3 ilmek toplanır,
R2
İlmekler sol şişten çıkarılmadan , İplik şişe bir kez dolanır (arttırılır)
R3
Sağ şiş tekrar aynı yere batarak ilmek alınır. 3 ilmek kesilirken aynı anda 3 ilmek arttırılmış olur.
R4
Sol tarfındaki 1 ilmek ters örülür.
R5
Örgünün ön yüzünde tüm ilmekler düz örülür. Arka yüzde 2.ci yıldızları yaparken ilk sıradaki 2 yıldızın ortasındaki 3 ilmek yıldız yapılır, Yıldızların ortalarındaki ilmekler tek örülür ,
R6
Örneğin bitmiş halinde görüldüğü üzere yıldızlar çapraz bir sıra ile dizilmiş olur.
SELANİK
R1
İplik ön tarafta tutularak; 1 ilmek örülür, 1 ilmek örmeden alınıp üstüne ip dolanır... sıra tamamlanır,
R2
2.ci sırada üstüne iplik dolanan ilmekler örülür, tek ilmeklerin üstüne iplik dolanır...sıra tamamlanır,
R3
Örgünün her iki yüzü bu şekilde örülür,
R4
Örneğin bitmiş hali.
NOHUT MODELİ
R1
Örgünün arka yüzündenters örülerek örgünün ön yüzünde 1 sıra ters oluşturulur. 1İplik kendimize doğru 1 ilmek alınır,
R2
İplik şişte çıkarılmadan iplik 1 kez dolanır,
R3
Tekrar aynı ilmeğe batarak çıkılır , yani 1 ilmek 3 ilmek haline getirilir,
R4
Yani 1 ilmek 3 ilmek haline getirilir,
R5
Hemen yanındaki 3 ilmek birlikte toplanarak kesilir,
R6
1 ilmekten 3 ilmek oluşturuken, 3 ilmeği keserek aynı sayıyı elde etmiş olruz.
R7
Örneğimizin bitmiş hali..
SARHOŞ YOLU ŞAŞIRDI
R1
İplik kendimize doğru tutularak, 2 ilmektoplanarak...
R2
Kesilir ve üzerine iplik dolanır...
R3
Bu işlem örgünün her 2 yüzünde 2 topla kes, 1 üzerine iplik dola ..... şeklinde yapılr.
R4
Örneğimizinbitmiş hali.
ÇİFT PİRİNÇ
R1
İpliğin yönü önde (kendimize doğru) İlmekler ters alınarak,
R2
2 ilmek tersörülür
R3
İpliğin yönü arkaya çevrilerek.
R4
2 ilmek düz örülür,
R5
Sonrakisıralarda 2 ilmek düzün üstüne ters, 2 ilmek tersin üstüne düz örülür.
Örneğin bitmiş hali
PİRİNÇ ÖRGÜ
R1
İpliğin yönü kendimize doğru, 1 ilmek ters alınır,
R2
Ters ilmek örülür...
R3
İpliğin yönü arkaya çevrilir.
R4
1 ilmek düz örülür,
R5
Sonraki sıralarda düzün üstüne ters, tersin üstüne düz örülerek devam edilir.
Örneğin bitmiş hali.
PİRİNÇ ÖRGÜ
R1
İpliğin yönü kendimize doğru, 1 ilmek ters alınır,
R2
Ters ilmek örülür...
R3
İpliğin yönü arkaya çevrilir.
R4
1 ilmek düz örülür,
R5
Sonraki sıralarda düzün üstüne ters, tersin üstüne düz örülerek devam edilir.
Örneğin bitmiş hali.
İŞKEMBE ÖRGÜ
R1
Örgü boyuncaipliğimiz hep kendimize doğru olacak.
1 ilmek ör, 1 ilmek örmeden al ve ipliği üstüne dola...
R2
1 ör, üste atılan iplik örmeden şişe alınır...
R3
Sonraki ilmek örülür,
R4
Tek ilmeklerin üstüne ipliği dola.
R5
Çift ilmekleri ör. Örgü tek ilmeklerin üstüne iplik dolayıp, çift ilmekleri beraber örme şeklinde devam eder.
R6
Örneğimizin bitmiş hali.
KARANFİL YAPRAĞI
R1
İpliğimiz arkada, düzden 3 ilmek birlikte toplanır...
R2
Sağ şiş ilmeğin içinden çıkarılmadan 1 kez ipliğimizi şişe dolarız ...
R3
Tekrar aynı yere şişmizi batırarak çıkarırız. Yani 3 ilmeği kestiğimiz anda yine arttırarak 3 ilmek haline getiririz. Örgünün arka yüzünde tüm ilmekler ters örülür..
Bir önceki sırs ile yeni sarılan iplik tam ortadan zincir çekilerek sabitlenir,
R5
Firkete tekrar ekseni etrafında döndürülerek iplik sarılır,
R6
Firketeye yeni sarılan iplik bir önceki sıra ile tam ortadan zincir çekilerek sabitlenir,
R7
Bu işlem istediğimiz ölçüde büyütülerek devam edilir , iplik sıraları firketeden çıkarılarak bekletilir,
R8
Başka bir renk iplik ileyukarıda ki işlemler tekrar edilerek ayrı bir parça oluşturulur,
R9
Parçalar karşı karşıya getirilerek üçerli iplik grupları tığla döndürülerekbirbirinin içinden geçirilir,
R10
Yeşil ipliğin içinden renkli iplik geçirilir , renkli ipliğin içinde bu kez 3 sütun yeşil iplik geçirilir,
R11
3 çerli iplik grupları tığ yardımı ile birbirinin içinden geçirilir,
R12
Her iki parçadaki tüm iplikler 3 çerli gruğlar halinde birbirinin içinden geçirilerekörgü tamamlanır.
TIĞ ŞİŞLE (SEPET) ÖRGÜ (TUNUS İŞİ)
Örgümüze başlarken yapacağımız model genişliğinde uzunlamasına zincir çekiniz. ( Örgünün genişliğini oluşturacak şekilde )
Geri dönüş yaparak her zincirden bir ilmek çıkarın.
Zincirlerin tamamından ilmekleri oluşturun.
Oluşturduğunuz ilmekleri tığa iplik dolayarak, geriye doğru ikişerli ikişerli alıp (toplayarak) sıra başına dönün. İlmek sayısının azalmaması ve örgünün sağa doğru çarpılmaması için geriye doğru ilmekleri toplamaya başlarken : İlk ilmekten tek başına iplik çıkarın, sonra 2 ile 3 ten ve geriye doğru ikili ikili, bir dolayıp zincir çeker gibi yürüterek başa dönün. Her sıranın ilmek sayısının aynı kalmasına dikkat edin.
Sıra sonuna kadar bitirme işlemini yapın.
İlmekleri bitince alt sırada oluşan çubuklardan sıra başına kadar tekrar ilmek çıkarın.
Örgünüzü istenilen uzunluğa gelinceye kadar aynı işleme devam edin ve sonlandırın.
BALIKSIRTI ÖRGÜ YAPILIŞI
Örgünüzün görünümü bittiğinde bu şekilde olacaktır.
DÜZ ÖRGÜ TARAFI
* Kenar ilmeği örmeden alınız.
* Sonraki iki ilmeği sanki keser gibi birlikte alınız. Fakat tam düz örgü gibi değil.
*Şişi; bu iki ilmeğin arka tarafındaki ipliklere geçirip örer gibi ilmeği çıkaracaksınız.
* Şişi ÇIKARMADAN; bu iki ilmekten sağ taraftakini şişten düşürün yani örün, diğerini ise sol elinizdeki şişin üzerinde bırakın.
* Bu kez kalan bu ilmek ile; bir sonraki ilmeği birlikte alın. Tabi yine düz örgü tarafında olmanıza rağmen, ilmeklerin ön tarafındaki ipliklere değil, arka tarafındaki ipliklere doğru şişi geçireceksiniz.
*Örer gibi ilmeği çekecek fakat şişi çıkarmadan ilk ilmeği düşürüp diğerini sol elinizdeki şişte bırakacaksınız.
DÜZ ÖRGÜ TARAFINA BU ŞEKİLDE DEVAM EDİN.
TERS ÖRGÜ TARAFI :
* Kenar ilmeği örmeden alın.
* İki ilmeği normal ters örgü yapacak şekilde alın.(Örgünün bu tarafında, şişin özel bir batma çıkma durumu yok, aynen ters örgü yapılır.)
* İlmeği çekin
*Fakat diğer tarafta yaptığınız gibi ilmeklerden sadece sağ taraftakini şişten düşürün yani örün. Diğerini sol elinizdeki şişte bırakın.
* Kalan ilmeği yie bir soraki ilmek ile birlikte, ters örgü stilinde olduğu gibi alın, birini örüp düşürün, diğerini şişte; bir sonraki ilmekle birlikte örülmek üzere tutun.
TERS ÖRGÜ TARAFINA BU ŞEKİLDE DEVAM EDİN.
İPUÇLARI :
Kalın bir iplikle son derece tok, sıkı bir örgü olur. Kayak kazağı, kaban stili kazaklar için önerilir. Fakat ipliği çok sıkı tutarsanız sert bir örgü olur. Mümkün mertebe iplği çok sıkmayın. İnce iplikler ve kalın şiş ile yaparsanız daha hafif ve yumuşak bir doku elde edersiniz.Yine de gerek kalın iplik gerek ince iplikle farklı zevklere uygun, çok hoş görünümü olan bir örgü stilidir.
BALIKSIRTI ÖRGÜ YAPILIŞI
Örgünüzün görünümü bittiğinde bu şekilde olacaktır.
DÜZ ÖRGÜ TARAFI
* Kenar ilmeği örmeden alınız.
* Sonraki iki ilmeği sanki keser gibi birlikte alınız. Fakat tam düz örgü gibi değil.
*Şişi; bu iki ilmeğin arka tarafındaki ipliklere geçirip örer gibi ilmeği çıkaracaksınız.
* Şişi ÇIKARMADAN; bu iki ilmekten sağ taraftakini şişten düşürün yani örün, diğerini ise sol elinizdeki şişin üzerinde bırakın.
* Bu kez kalan bu ilmek ile; bir sonraki ilmeği birlikte alın. Tabi yine düz örgü tarafında olmanıza rağmen, ilmeklerin ön tarafındaki ipliklere değil, arka tarafındaki ipliklere doğru şişi geçireceksiniz.
*Örer gibi ilmeği çekecek fakat şişi çıkarmadan ilk ilmeği düşürüp diğerini sol elinizdeki şişte bırakacaksınız.
DÜZ ÖRGÜ TARAFINA BU ŞEKİLDE DEVAM EDİN.
TERS ÖRGÜ TARAFI :
* Kenar ilmeği örmeden alın.
* İki ilmeği normal ters örgü yapacak şekilde alın.(Örgünün bu tarafında, şişin özel bir batma çıkma durumu yok, aynen ters örgü yapılır.)
* İlmeği çekin
*Fakat diğer tarafta yaptığınız gibi ilmeklerden sadece sağ taraftakini şişten düşürün yani örün. Diğerini sol elinizdeki şişte bırakın.
* Kalan ilmeği yie bir soraki ilmek ile birlikte, ters örgü stilinde olduğu gibi alın, birini örüp düşürün, diğerini şişte; bir sonraki ilmekle birlikte örülmek üzere tutun.
TERS ÖRGÜ TARAFINA BU ŞEKİLDE DEVAM EDİN.
İPUÇLARI :
Kalın bir iplikle son derece tok, sıkı bir örgü olur. Kayak kazağı, kaban stili kazaklar için önerilir. Fakat ipliği çok sıkı tutarsanız sert bir örgü olur. Mümkün mertebe iplği çok sıkmayın. İnce iplikler ve kalın şiş ile yaparsanız daha hafif ve yumuşak bir doku elde edersiniz.Yine de gerek kalın iplik gerek ince iplikle farklı zevklere uygun, çok hoş görünümü olan bir örgü stilidir.
"Modelleri bedenime göre nasıl adapte edebilirim ?"
STANDART BEDEN TABLOSU
"Modelleri bedenime göre nasıl adapte edebilirim ?" sorununuzu biraz olsun giderebilmek için sizlere bir beden tablosu sunmaya karar verdiM. Hazır trikolarda kullanılan bu standartlar firmadan firmaya ufak farklar gösterebilmektedir ancak temelde aynıdır.
XS Extra küçük
S Küçük
M Orta
L Büyük
XL Extra Büyük
XXL En Büyük beden olarak sınıflandırılmıştır.
Bayan ve erkek için aynı tablolar geçer olup, bedenler arası farkları cm olarak bu tablodan kontrol ederek ve kendi ölçülerinizle de karşılaşırarak daha kolay şekilde uygulamanız mümkün olacaktır. Uygulamalarınızda, satın aldığınız ipliklerin etiketlerinde yer alan 10x10 cm kare bir örgü için kaç ilmek atılması ve kaç sıra örülmesi gerektiğini gösteren işaretten de yararlanmanızı öneririm. Tablonun tüm örgü severlere yardımcı olmasını diliyorum, ellerinize sağlık.
İpliğimizibaşparmak ile işaret parmağı arasında şekilde görüldüğü gibi atıyoruz.
R2
Baş parmak ve işaret parmağımızı ipliğin iki yanından geçirerek birleştiriyoruz
R3
Parmaklarımızı çektiğimizde oluşan 2 ilmeği şişe alıyoruz
R4
Diğer ilmeklerimizi atarkenipliğimizi 1 ci resimde olduğu gibi bir ucu başparmakta diğer ucu işaret parmağımızın üstünde olacak şekilde parmaklarımıza atıyoruz, daha sonra şekilde görüldüğü gibi şişi once başparmak tarafına
R5
Daha sonra işaret parmağı tarafına batıp ilmeğimizi çekiyor ve şişimizin üzerine alıyoruz
R6
Örgümüze kaç ilmek başlıyacaksakipliğimizi 4.cü ve 5.ci resimde anlatılan şekilde ilmekler halinde şişe alıyoruz
HAROŞA ÖRGÜ
R1
Haroşa örgüde ipliğimizin yönü hep bize doğru olacak. Sağ şişi ilmeğin ortasından kendimize doğru batıyoruz, ipliğimizi kendimize doğru doluyoruz,
R2
İpliğimizi çekerek ilmeği şişin üzerine alıyoruz.
DÜZ ÖRGÜ
R1
Şişimizi ilmeğimizin bize bakan tarafından arkaya doğru batıyoruz.
R2
İpliğimizi arkadan öne doğru şişe doluyoruz
R3
Battığımız yerden ipliğimizi çekip şiş üzerine alıyoruz
TERS ÖRGÜ
R1
Sağ elimizdeki şişi ilmeğin ortasındankendimize doğru batıyoruz
R2
İpimizi yine arkadan kendimize doğru şişe doluyoruz.
R3
İpliğimizi çekerek şişin üzerine alıyoruz
2 + 2 LASTİK ÖRGÜ
R1
İki ilmek düz örgü yapıyoruz. İpimiz şişin arkasında şişikendimizden arkaya doğru batıyoruz.
R2
İpiliğimizi arkadan öne dolayarak ilmeği şişe alıyoruz.
R3
2 ilmek ters örgü yapıyoruz .İpiliğimizi kendimize çeviriyoruz, şişi ilmeğin ortasından kendimize doğru batıp ipliği üzerine dolayıp çıkarıyoruz
ÇİFT LASTİK
R1
İpliği kendimize doğru çeviriyoruz
R2
1 ilmek ters örgü yapıyoruz. (Şişi ilmek ortasından batıp ipliği kendi yönümüzde dolayarak çıkarıyoruz.)
R3
Bu defa ipliği şişin arka tarafına alıyoruz.
R4
İplik arkada iken sol yanındaki ilmeği düz alıp örmüyoruz.
R5
İpliği tekrar arkadan öne alyoruz ve 1 ilmek ters örüyoruz.
CETVELLE DOLAMA FIRFIR YAPIMI
12 zincir çekerek örgümüze başlayalım. Aralarda üçer zincir çekerek 4 kutucuk oluşturalım. Şalımızı istediğimiz uzunlık oluncaya kadar kutucuklara devam edelim
İlk fırfırı oluşturmak için kıyıdaki kutulardan başlayalım. Her kutunun içine doluncaya kadar, kutuların olabildiği kadar, kıyılardan ilmek alın ve uzatarak cetvele takın.
Her kutunun içini sıkı sıkı dolacak kadar doldurun.
Cetvelin üstü dolunca çıkarın. Bu şekilde bir kıyıyı bütünüyle tamamlayın.
Kutuların doldurulması bitince her dolanan uzatılmış zincirleri yanındaki uzantıyla birer birer birleştirin. Birleştirme işlemi yapıldıkça fırfır oluşacaktır.
YALANCI SELANİK
R1
İpliğin yönü kendimize doğru çevrilir
R2
3 ilmek ters örülür
R3
İplik arka tarafa alınarak,
R4
1 ilmek düz örülür , sıra böyle tamamlanır. Arka sırada 3 ters ilmeğin ortasındaki ilmek düz örülür , aradaki ilmekler ters örülür. Buşekilde hersırada aynı işlem yapılarak örnek tamamlanır.
R5
İlk 2 sırada ters ve düz ilmekler oturtulduktan sonra diğer sıralarda3 ters ,1 düz ilmek kendini gösterir ve kolayca örülür. Ve örneğimizin bitmiş hali
TERS BAŞAK
R1
2 ilmek düz örüyoruz,
R2
İpliğibir kez düzden şişe dokuyoruz. (ajur yapıyoruz yani arttırmış oluyoruz)
R3
Sol şişteki 2 ilmeğibirlikte alarak kesiyoruz. Sıra sonuna kadar bu şekilde örüyoruz.
R4
Arka yüzde ilmekler ters örülür,
R5
Örgünün arka yüzünde aynı işlemleri bu kez ters örgü yaparak uyguluyoruz. 1 ilmek ters örülür.
R6
Bir önceki sırada şişe doladığımızipliğide ters örüyoruz yani 2 ilmek ters örmüş oluyoruz. Ve ipliği kendimize doğru şişe doluyoruz -yani yine arttırmış oluyoruz.
R7
Sol şişteki 2 ilmeği beraber tersten örerek kesiyoruz .sırayı böyle tamamlıyoruz.
R8
Veörneğimizin bitmiş hali.
FİRKETE
R1
İplik , şekilde görüldüğü gibi firketeye ortadan düğümle bağlanır,
R2
Tığla tam ortadan 1 zincir çekilir,
R3
Öncelikle bir nakkaşın hayatı elbette nakışla başlar. Nakkaşımız daha doğmadan babası onun için tahtadan bir beşik yapar. Ama öyle alelade bir beşik değildir bu. Belki haftalarca üzerinde çalışılmış, en ince ayrıntılar bile gözden kaçırılmamıştır. Çünkü onun için bu küçük misafir bir umut, bir gelecek demektir. Ve bütün bunları düşünerek ona olan sevgisini ve ondan beklentilerini bu küçük misafirin beşiğine işler. Diğer taraftan annesi onun için küçük patikler örer. Bu patiklerdeki her renk, her çiçek, her motif annesinin yüreğindeki sevgiyi yansıtır. Gün gelir büyür küçük nakkaşımız ve yine babasının el emeği göz nuru ile yaptığı, belki de üzerine çeşitli desenler çizerek süslediği tahta kaşıklarla yemek yemeğe başlar. Bu arada (eğer olayın Anadolu'da bir köyde geçtiğini düşünürsek) annesi de büyük ihtimalle halı tezgâhının başına oturmuş, komşunun başlarında el oyası işlemeli yemeniler olan –ki bu yemenilerin rengi, el oyalarının renk ve deseni o yemeniyi kullanan kişinin evli mi, nişanlı mı, yoksa bekâr mı olduğunu anlatır- genç kızlarıyla birlikte halı dokumaktadır. Genç kızların gönül deryasından renk sahiline vuran duygular bu halının üzerinde desenlere, motiflere dönüşür. Kimisi gizli aşkımı anlatır bu motiflerde, kimisi gurbetteki eşine olan hasretini. Ama mutlaka bir şey anlatılır bu motiflerde. Hatta bir söz vardır “Sevdiğine sözü olan bir kilim dokur, kilimin dilinden ancak anlayan okur.”
Gelelim bizim ufaklığa. Küçük nakkaşımız artık büyümüş, delikanlı olmuştur. Gün gelir aşık olur, gönlünü kaptırıverir bir güzele. Şiirler, belki de gazeller yazmaya başlar başlar sevgilisi için ve bu gazelleri minyatürlerle süsler. Mecnun'un Leyla'nın aşkında yanışını anlatır bu minyatürlerde. Fırçanın kağıda düşürdüğü her alevin yansımasından en önce kendisi yanar. Ve sonunda muradına ererek sevdiceğini üzerinde göz alıcı bin bir nakışın işlendiği, belki de gümüş ve sedef kakmalarla bezenmiş çeyiz sandığıyla birlikte evine getirir.
Bu arada genç nakkaşımız iyice ustalaşmış ve artık su üzerine yazı yazmaya başlamıştır (ebru). Artık neler anlatmaz ki orada. Güller çizer. Belki de gülün acısının bülbülünkinden daha fazla olduğunu düşünür. “Bülbül çoktur” der, “gül ise tek. Bülbül kırılır parçalanır, bağırır, çağırır, çoğalır. Sesi var çünkü onun. Duygularını dile getirir. Ya gül öyle midir?”
Sonra laleler çizer suyun üzerine. Çünkü lale en büyük sevgidir onun için. Lale Allah'tır. (Bilirsiniz hemze elifin bir şeklidir. Elif de hilal gibidir. Hilal laleye, lale de Allah'a çıkar sonunda. Ayrıca lale –hilal- Allah, üçü de rakamsal olarak 66'dır. Hatta Allah lafzındaki harfler noktasız olduğu için lekeli laleler itibar görmezmiş.) sonra üzerinde lale bahçelerinin olduğu ebrulu kâğıtların üzerine ayetleri, hadisleri, beyitleri, belki de “Aşk imiş her ne var âlemde” sözünü hat ile yazmaya başlar, kaleminden süzülen her damla mürekkep onun gönlünden gelmektedir.
Artık yaşı iyice ilerlemiştir nakkaşımızın ve artık başından geçen bütün hayat tecrübelerini, maceralarını, doğumunu, anasını, babasını, her şeyini, bütün bir hayatını bir bastonun üzerine işlemeye başlar. İşledikçe hatırlar, hatırladıkça işler. Ama geride bıraktıkları o kadar çoktur ki…
Ve bütün bunları yaparken ne elinde rapidolar, ne te cetvelleri, ne pergeller vardır. Belki de düz çizgiyi hala ip çekip mıstarlayarak çizmektedir. Ama öyle milimetrik hesaplar vardır ki, o incelikleri görebilmek için birçok araştırmacı mercek üstüne mercek koyarak inceler onun eserlerini. Çünkü o, sözün anlatmaktan aciz kaldığı duyguları işlemiştir oraya. O gönül gözüyle bakmıştır hayata, yüreğini koymuştur ortaya.
Antropologlar, halk bilimciler onun eserlerindeki sırları çözmek için uğraşadursun, nakkaşımız artık hayata veda etmiştir ve belki de kendisinin daha önce ipek bir kumaş üzerine işlediği, üzerinde hatla yazılmış duaların bulunduğu bir tabutla eller üzerinde taşınır. Ve doğduğundan beri sanatla iç içe olan bu adam yine üzerine lalelerin işlendiği bir kabirle ebedi yolculuna başlar. Belki de mezar taşında, taşın iki köşesine özenle çizilmiş lalelerin arasında fatiha dilekleriyle birlikte yine usta bir taş oymacısının elinden çıktığı belli olan bir beyit yazılıdır.